JEFTE.

Jednem z najbardziej napadanych opowiadań biblijnych jest bez zaprzeczenia opowiadanie o ślubie uczynionym przez Jeftego, że jeśli odniesie zwycięstwo nad Ammonitami, złoży Panu na ofiarę pierwszą osobę, jaka wyjdzie na jego spotkanie. Wiadomo, że na spotkanie wracającego z pola bitwy Jeftego wyszła jedyna jego córka, a Pismo św. nam mówi, iż nieszczęśliwy ojciec wypełnił ślub uczyniony. Egzegeci biblijni zawsze spierali się nad pytaniem, czy Jefte rzeczywiście złożył na ofiarę swą córkę; nie wchodzi w zakres naszego zadania popierać jedną lub drugą z odnośnych opinii; dosyć nam będzie okazać, że jakiekolwiek byłoby rozwiązanie kwestyi, Pismo św. pozostaje wolne od wszelkiego zarzutu.

1-o Wielu komentatorów stara się usprawiedliwić Jeftego. Opierając się na zakazie bożym składania ofiar z ludzi, jako też na pochwale Jeftego, wypowiedzianej przez apostoła w liście do Żydów, nie chcą oni przypuścić, aby Sędzia Izraelski dla otrzymania boskiej pomocy chciał uczynić ślub prawu mojżeszowemu przeciwny. Co zaś do samej formuły owego ślubu: eum holocaustum offeram Domino, „tego ofiaruję na całopalenie Panu” (Sędz. XI, 31), jedni tłumaczą w ten sposób: sit Jehovah, aut offeram in holocaustum „niech będzie Jehowy, albo ofiaruję na całopalenie,” to jest: „jeżeli to będzie osoba poświęcę ją na służbę Jehowy, a jeżeli to będzie zwierzę, które można złożyć na ofiarę, ofiaruję je na całopalenie.” Inni, nie odstępując od sensu gramatycznego, przyjętego przez św. Hieronima, mówią, że ślub Jeftego należy brać w znaczeniu przenośnem: wyrzec się małżeństwa, co dla córki wodza i zwycięzcy było wielką ofiarą, którą to ofiarę Jefte wyraził słowem całopalenie. — Nie będziemy usiłowali bronić tych tłómaczeń, które zresztą mniej wydają się nam słusznemi, aniżeli tłómaczenie tradycyjne; dosyć będzie stwierdzić, że, ściśle biorąc, mogą one być prawdziwe, i że tem samem nic stanowczego z powodu ślubu Jeftego przeciw Biblii przytoczyć nie można.

2-o Przypuśćmy teraz, że Jefte rzeczywiście obiecał i złożył ofiarę ludzką, za czem zdaje się przemawiać podanie, gwałtowny charakter tego sędziego i sam nawet tekst opowiadania biblijnego. Cóż więc z tego za wniosek możemy uczynić? Ten jeden chyba tylko, że Jefte popełnił zbrodnię albo dwie zbrodnie raczej: ślub występny i wykonanie tego ślubu. Lecz nieprzyjaciele wiary usiłują stąd wyciągnąć inne jeszcze wnioski przeciw Bogu i przeciw Biblii. 1-o Starają się z tego dowieść, że Bóg pozwolił Żydom na ofiary ludzkie, atoli rzecz to dowiedziona (ob. art. Ofiary z ludzi), że Bóg wyraźnie zabronił ofiar z ludzi, i że ofiary ludzkie, o jakich Biblia w niektórych miejscach wspomina, były występnem przełamaniem prawa boskiego; opierać się na ślubie Jeftego celem dowodzenia, że takie ofiary były dozwolone, byłoby to samo, co utrzymywać, że dzisiejsze prawa państwowe pozwalają na morderstwo, albowiem bywają ludzie, którzy popełniają morderstwa. 2-o Co do samej Biblii, nie może być ona odpowiedzialną albo wspólniczką występku, o którym opowiada — jedynie dla tego, że o nim mówi. Prawda, że wyraźnie tego nie gani; lecz pisarze święci nie mają zwyczaju wydawać sądu o faktach, które opisują. Prawdą jest również, że św. Paweł chwali Jeftego, lecz chwali go jedynie za jego wiarę, podobnie jak Samsona i Dawida, nie uwalniając ich przecież tem samem od grzechów, jakie mogli popełnić. —Patrz Vigouroux. „Bible et découvertes,” t. III; „Manuel biblique” t II, hoc loco; — Calmet. „Dissertation sur le voeu de Jephte;” Journal officiel, 18 stycz. 1876; — Billuart. „Tract. de religione. digressio;” Ubaldi. „Introd. in SS. Scr.” t. I.