Polscy autorzy Słownika apologetycznego

Ksiądz Władysław Szcześniak wraz z gronem współpracowników:

• X. St. Gall, profesor Seminaryum Warszawskiego.
• X. A. Kakowski, profesor Seminaryum Warszawskiego.
• X. Z. Mścichowski, prof. Semin. Warszawskiego.
• X. L. Ponewczyński, K. Św. Teologii, Regens Konsyst. Warsz.
• X. F. Puchalski, Mag. Św. Teol., prof. Semin. Warsz.
• X. W. Szcześniak, Mag. Św. Teologii, prof. Semin. Warsz.

Francuski oryginał i tłumaczenie

Francuski oryginał („Dictionnaire apologétique de la foi catholique”, Paryż 1889) redagował ks. Jean-Baptiste Jaugey, a hasła pisało grono autorów francuskich (Didiot, Vacant, Duplessy, Corluy, Hamard, de Harlez, Lamy, Guilleux, Souben); sam ks. Jaugey podpisał tylko kilka. Wydanie polskie powtarza ten układ: pod hasłem stoi w nawiasie autor francuski, a pod nim inicjały polskiego tłumacza. Ks. Szcześniak i współpracownicy dopisali też własne hasła, zwłaszcza polskie i historyczne (Kanossa, Inkwizycya, Joanna d'Arc, Jezuici jako spowiednicy, Stanisław biskup krakowski).

Hasła tłumaczone z ks. Jaugeya mają więc na końcu nazwisko autora francuskiego w nawiasie, a pod nim inicjały polskiego tłumacza lub autora opracowania, np. „(T. J. Lamy). X. F. P.”.

242 hasła mają podpis autora francuskiego, z reguły z inicjałami tłumacza pod spodem; 56 haseł ma wyłącznie podpis polskimi inicjałami (40 z nich „X. W. S."), czyli opracowania własne współpracowników albo tłumaczenia z pominiętym autorem; 18 to same odsyłacze do innych haseł; 67 haseł nie ma żadnego podpisu (kończą się tekstem lub bibliografią).

Trzy podpisy pozostają inicjałami niepotwierdzonymi: „X. P. S.” (6 haseł: Agni, Antypody, Aryman, Awesta, Braminizm, Biblia i Awesta), „X. Z. S.” (Czyściec) i „X. A. N.” (Postęp). Ich autorów nie udało się ustalić.

Bez podpisu inicjałami jest 106 haseł. Z tego 18 to odsyłacze do innych haseł, 67 kończy się tekstem lub bibliografią bez żadnego podpisu (np. Babel, Mojżesz, Jefte, Świątynia, Zając), a pozostałe mają autora francuskiego, lecz bez inicjałów tłumacza.

Biogramy

X. W. Szcześniak, Mag. Św. Teologii, prof. Semin. Warsz.

Władysław Szcześniak (1858–1926), redaktor i główny tłumacz słownika. Urodzony 12 października 1858 w Zakroczymiu. Seminarium warszawskie od 1875, Akademia Duchowna w Petersburgu (magister teologii 1882), uzupełniające studia w Innsbrucku i Rzymie (1884–1885). Święcenia 2 września 1881 w Petersburgu. Od 1885 profesor teologii moralnej i historii Kościoła w seminarium warszawskim, w latach 1887–1898 wicerektor; równocześnie rektor kościoła św. Józefa (1887–1898), potem proboszcz parafii św. Barbary w Warszawie (1906–1926). Kanonik honorowy i szambelan papieski (1895), kanonik kapituły (1914). Od 1919 profesor zwyczajny Wydziału Teologicznego Uniwersytetu Warszawskiego, kierownik katedry historii Kościoła, dziekan (1921/1922); doktorat honorowy UW (1921). W 1925 biskup pomocniczy warszawski. Zmarł 9 września 1926 w Warszawie. Poza słownikiem (1894–1896) wydał dwutomowy „Zarys dziejów Kościoła katolickiego" (1902, 1909) i pisał do encyklopedii kościelnych.

X. St. Gall, profesor Seminaryum Warszawskiego

Stanisław Gall (1865–1942). Urodzony 21 kwietnia 1865 w Klemensowie. Seminarium warszawskie (1880–1883), potem studia filozoficzne, teologiczne i prawnicze w Rzymie (1883–1887), zakończone doktoratem z filozofii. Święcenia 29 czerwca 1887 w Warszawie. Od 1889 profesor filozofii i liturgiki w seminarium warszawskim, od 1890 wicerektor, w latach 1910–1918 regens. W 1918 biskup pomocniczy warszawski i wikariusz generalny; sakrę przyjął 17 listopada 1918 z rąk Aleksandra Kakowskiego. W latach 1919–1933 pierwszy biskup polowy Wojska Polskiego; od 1933 arcybiskup tytularny i ponownie sufragan warszawski; od 1940 administrator apostolski archidiecezji warszawskiej. Zmarł 11 września 1942 w Warszawie; w 2018 jego szczątki przeniesiono z Powązek do krypty katedry polowej.

X. A. Kakowski, profesor Seminaryum Warszawskiego

Aleksander Kakowski (1862–1938). Urodzony 5 lutego 1862 w Dębinach w powiecie przasnyskim. Gimnazjum w Pułtusku, seminarium warszawskie, Akademia Duchowna w Petersburgu i Uniwersytet Gregoriański w Rzymie. Święcenia 30 maja 1886 w Warszawie. Od 1887 profesor prawa kanonicznego, teologii pasterskiej, homiletyki i literatury polskiej w seminarium warszawskim; w latach 1898–1910 jego rektor. Od 1901 kanonik, potem prałat kapituły warszawskiej. W 1910 doktorat z teologii i rektorat Akademii Duchownej w Petersburgu. Od 1913 arcybiskup metropolita warszawski, od 1917 członek Rady Regencyjnej, od 1919 kardynał. Zmarł 30 grudnia 1938 w Warszawie.

X. Z. Mścichowski, prof. Semin. Warszawskiego

Brak danych poza kartą współpracowników: ksiądz, profesor seminarium warszawskiego w połowie lat 90. XIX wieku.

X. L. Ponewczyński, K. Św. Teologii, Regens Konsyst. Warsz.

Ludwik Ponewczyński, kandydat św. teologii (stopień Akademii Duchownej w Petersburgu), regens konsystorza warszawskiego. W 1894 ogłosił w Warszawie polski przekład encykliki Leona XIII do biskupów polskich („Caritatis providentiaeque"), co potwierdza katalog Fides.

X. F. Puchalski, Mag. Św. Teol., prof. Semin. Warsz.

Feliks Puchalski, magister św. teologii, profesor seminarium warszawskiego. W 1898 biskup kielecki Tomasz Kuliński ściągnął do odnowionego seminarium kieleckiego grupę księży warszawskich; wśród nich był Feliks Puchalski, który został tam wicerektorem. Pod nazwiskiem „F. Puchalski" ukazała się książka „Seminaryum Kieleckie. Rys historyczny i dokumenty" (Kielce 1901).