Jozue

JOZUE, znakomity wódz izraelski, po śmierci Mojżesza objął rządy ludu bożego i wprowadził go do ziemi obiecanej. Nieprzyjaciele Biblii na podstawie wiadomości, z Ksiąg świętych czerpanych, z wielką gwałtownością powstają przeciwko temu wodzowi. Nie mówiąc o cudzie zatrzymania biegu słońca, który rozbierzemy w następnym artykule, powstawano przeciwko postępowaniu Hebrajczyków pod wodzą Jozuego z dwóch głównie powodów: pytano 1-o jakiem prawem izraelici wzięli w posiadanie ziemię Chanaan, i 2-o przedewszystkiem, jakiem prawem wytępili jej mieszkańców?

1-o Pominąwszy inne szczególne względy, zdobycie Palestyny przez żydów można usprawiedliwić owem prawem socyalnem, o charakterze nieco tajemniczym, ale niezaprzeczenie rzeczywistym, które skłania ludy do opuszczenia własnych niezamieszkalnych siedzib i każe im szukać innych dogodniejszych, z żyznemi polami, bez myśli o prawach narodów, za wskazówką jedynie „instynktu zachowawczego." Można dochodzić przyczyn tego prawa, ale nie można odmówić Żydom tych samych praw, jakie innym ludziom przyznajemy. — Atoli odnośnie do Żydów musimy wziąć pod uwagę i inne względy szczególne: Bóg, Pan i władca wszystkiego stworzenia, dał im na własność Palestynę, którą dlatego nazywano ziemią obiecaną; zdobywszy ją Izraelici objęli tylko w posiadanie swoją własność.

2-o Wytępienie Chananejczyków przez zwyciężców można usprawiedliwić również dwoma względami: ogólnym i szczegółowym. 1-o Izraelici prowadzili wojnę, stosując się do zwyczajów swego czasu: prawa wojenne niegdyś były daleko więcej mordercze, niż dzisiaj, a za dni naszych na wschodzie sroższe są niż u nas. To też czytamy w Biblii (Jud. 1, 7), że z nieprzyjacielskimi królami tem srożej się obchodzono, im oni sami byli srożsi.

2-o Jeżeli Bóg jest Panem wszystkiego stworzenia, to również jest Panem życia; wszystkim naznaczył pewien kres; czasami przecinał pasmo dni żywota niespodziewanie i w duchu kary; o tem świadczy Sodoma, Gomora i t. p. Otóż Chananejczycy przebrali miarę swych zbrodni, i za karę postanowił Bóg wygubić ich doszczętnie. A kto Mu prawa tego zaprzeczy? Kto Mu zaprzeczy prawa wybrania Izraelitów na wykonawców tego sprawiedliwego wyroku? Nawet w naszych ucywilizowanych krajach wybierano niekiedy żołnierzy, — uosobienie prawości i męstwa, do zadania śmierci zbrodniarzowi, a nikomu na myśl nie przyszło, żeby to miało przynosić ujmę ich honorowi. Zakończmy dwoma spostrzeżeniami godnemi uwagi: wytępienie Chananejczyków nie było całkowite, gdyż zostało ich tyle, iż zdołali niepokoić i uciemiężać Izraelitów, powtóre, chociaż Bóg rozkazał wygubić Chananejczyków, aby ich ukarać i dać przykład swemu ludowi, względem innych jednak narodów, stanowiąc łagodniejsze prawo wojenne, okazał się daleko łaskawszym (Deut. XX).

Ob. Vigouroux, Manuel Bibl., t. II.

X. A. K.